Het is vijf uur 's avonds en een drukte van belang voor de hoofdingang van de Penitentiaire Inrichting Arnhem locatie Arnhem de Berg (ook wel de Koepel genoemd). De bewakers en bewaaksters verlaten de inrichting, om huiswaarts te keren en heel even is het weer heel rustig. Dan komen er een aantal buurtbewoners door de sneeuw aan geploeterd. De directie van de koepel heeft de bewoners uit de Alexanderstraat en de Wilhelminastraat en een gedeelte van de Zuiderlijke Parallelweg uitgenodigd om een kijkje te komen nemen in de gevangenis. In groepen van vijf mogen de bewoners naar binnen.
Voordat er koffie met cake genuttigd kan worden moet er echter eerst “piep vrij” door de detectie poortjes worden gegaan. Dit geeft de nodige hilariteit en oponthoud want bij het minste of geringste spoor van metaal klinkt een signaal. Dan moeten de schoenen uit en sieraden af voor een volgende poging. Nadat iedereen door de controle is gegaan, is er een presentatie over de Koepel en de Dienst Justitiële Inrichtingen door Cindy Willemsen en plaatsvervangend vestigingsdirecteur G. Hermanussen.
De koepel is in 1883 ontworpen en gebouwd naar een ontwerp van J.F. Metzelaar. Het idee achter de koepel was dat er minder mensen nodig zouden zijn voor de bewaking Vanuit de centrale post in het midden kon alles in de gaten gehouden worden. Ook zou van het midden van de koepel kerkdiensten gehouden kunnen worden, waarbij de gevangenen door het “schaft luik” konden luisteren. Daar kwam men snel van terug omdat de akoestiek dusdanig slecht is dat van alle kanten echo's komen, en de dienst totaal niet verstaanbaar is. Vrij snel werd besloten om een apart kerkgebouw op de binnenplaats te maken.
De koepel is samen met locatie Arnhem zuid en de extramurale instellingen in de Wilhelminastraat Vestiging Arnhem. In de Koepel zitten zowel gedetineerden waarvan het vonnis al is uitgesproken (gevangenen in het gevangenisdeel) en gedetineerden die nog op hun uitspraak wachten (preventieven, in het Huis van Bewaring deel). In totaal zijn het 254 mannen. Binnen de muren van de locatie Arnhem De Berg bevindt zich een sportzaal, een dagbesteding in de vorm van arbeid, met ook een metaalafdeling, een medische afdeling met tandarts, religieuze ruimtes en een bibliotheek. Het is een dorp binnen het dorp Lombok.
Na de presentatie gaan de buurtbewoners in twee groepen op excursie door de gevangenis. Onze tocht begint bij het ‘bad’, hier komen gedetineerden binnen en worden daar “ ingeklaard”. Er worden foto's gemaakt, en vingerafdrukken genomen, en er wordt gedoucht indien nodig. Daarna worden de gedetineerden in een ”transport” cel geplaatst in afwachting van de uiteindelijke plaatsing.
De tocht gaat verder naar het voormalig kerkgebouw dat nu in gebruik is als sportzaal. De kerk is in 2001 bij de uitbreiding en renovatie binnen de gebouwen opgenomen. In de zaal kun je nog de contouren zien van de oude kerkbanken, nu zijn er diverse trainingtoestellen, waar gevangenen hun energie op kwijt kunnen. Sporten is ook een effectieve manier gebleken om agressie te verminderen. Een opvallend detail is dat er geen petjes op mogen tijdens het sporten...
Via de besneeuwde luchtplaats in het midden van het terrein gaan we naar het gebouw waar voorheen het vrouwen gedeelte was. Hier zijn nu onder andere de bibliotheek en een multi religieuze ruimte ruimte bestemd voor de geestelijke verzorging. In de religieuze ruimte kunnen diensten van diverse geloven bijgewoond worden, en is er ook plaats voor herdenkingssamenkomsten. De diensten worden door de gedetineerden druk bezocht; medewerkers van de PI kijken er op toe dat er actief aan de diensten wordt deelgenomen, omdat de diensten door sommigen ook wel worden gezien als een aangenaam “uitje”.
De volgende ruimte die we bezoeken is de (voor sommige gedetineerden) verplichte dagbesteding, ook wel de arbeid genoemd. Hier is allerhande licht werk beschikbaar zoals onderdelen van radiatorophangingen in zakjes inpakken en spijkerplankjes voor lagere scholen in elkaar timmeren. Gedetineerden verdienen hiermee een bescheiden uurloon waarmee ze goederen zoals sigaretten, huur voor een TV of koelkast of postzegels kunnen betalen.
Een andere dagbesteding is de metaalafdeling. De metaalafdeling van de Koepel is een indrukwekkende en goed uitgeruste werkplaats. Gedetineerden kunnen hier het vak van metaalbewerker leren. Er worden hier onder andere vuurkorven en kapstokken gesmeed en er worden ook wel remschoenen van vrachtwagens gereviseerd. Ook worden de bedden van de inrichting hier gemaakt. Werken in de werkplaats wordt door veel gedetineerden gezien als een gunst.
Dan komt een van de hoogtepunten uit het bezoek van de inrichting: de “Koepel” zelf. De aanblik van de koepel is indrukwekkend, een gigantische ronde ruimte met vier verdiepingen, drie trappenhuizen, een lift en een observatie-ruimte (de centraal post) aan een zijkant. Alle cellen kunnen vanuit hier worden bekeken. De gedetineerden zijn al vanaf 17:00 op cel, en van achter de deuren is het geluid van tv's hoorbaar. In het midden zijn de resten van de oude observatie-ruimte zichtbaar en zijn er een aantal schilderingen op de vloer. Op de lift is een vertaling van een oud Iers gedicht. De hele ruimte wordt verlicht met een aantal natriumlampen wat de aanblik magisch maakt. De futuristische nieuwe observatiepost is voorzien van spiegelend glas.
De uitleg van onze begeleidster echoot van alle kanten, de akoestiek is “bijzonder” te noemen. Na een bezoekje aan een leegstaande cel is toch wel duidelijk dat een verblijf aan de inrichting niet echt gezien kan worden als vakantie. De tocht komt nog langs het “rariteiten”kabinet; hier is te zien wat zoal binnen gesmokkeld is in de inrichting. Dit is vaak drugs gerelateerd, en vaak erg inventief gevonden.
De wandeling gaat verder naar de bezoekersruimte. Alle gedetineerden mogen hier één keer per week bezoek ontvangen. Deze ruimte lijkt absoluut niet op datgene wat je in Amerikaanse films ziet,
waarbij een glazen wand de gevangene van zijn bezoek scheidt. Er staan een aantal tafels waar de gedetineerden hun bezoek mogen ontvangen en er is een koffie machine en een gemoedelijk muziekje op de achtergrond. Het bezoek wordt net zoals wij grondig gescand, en er is toezicht van bewaarders dus is hier weinig risico op gevaarlijke situaties.
In de bezoekersruimte eindigt de indrukwekkende rondleiding. De openheid van de PI wordt door de aanwezige buurtbewoners zeer gewaardeerd. Ook de mogelijkheid om ongemakken voor te leggen wordt als zeer prettig ervaren. Natuurlijk is niet alle overlast direct opgelost, maar vanuit de inrichting wordt zeker mee gedacht om de overlast die de inrichting veroorzaakt tot een minimum te beperken. De rondleiding heeft zeker voor de bewoners begrip gekweekt voor de lastige omstandigheden waar personeel in een gevangenis mee te maken kan hebben. Dank aan de directie voor deze rondleiding!
| 
| 
Het is vijf uur 's avonds en een drukte van belang voor de hoofdingang van de Penitentiaire Inrichting Arnhem locatie Arnhem de Berg (ook wel de Koepel genoemd). De bewakers en bewaaksters verlaten de inrichting, om huiswaarts te keren en heel even is het weer heel rustig. Dan komen er een aantal buurtbewoners door de sneeuw aan geploeterd. De directie van de koepel heeft de bewoners uit de Alexanderstraat en de Wilhelminastraat en een gedeelte van de Zuiderlijke Parallelweg uitgenodigd om een kijkje te komen nemen in de gevangenis. In groepen van vijf mogen de bewoners naar binnen.
De koepel is in 1883 ontworpen en gebouwd naar een ontwerp van J.F. Metzelaar. Het idee achter de koepel was dat er minder mensen nodig zouden zijn voor de bewaking Vanuit de centrale post in het midden kon alles in de gaten gehouden worden. Ook zou van het midden van de koepel kerkdiensten gehouden kunnen worden, waarbij de gevangenen door het “schaft luik” konden luisteren. Daar kwam men snel van terug omdat de akoestiek dusdanig slecht is dat van alle kanten echo's komen, en de dienst totaal niet verstaanbaar is. Vrij snel werd besloten om een apart kerkgebouw op de binnenplaats te maken.
Via de besneeuwde luchtplaats in het midden van het terrein gaan we naar het gebouw waar voorheen het vrouwen gedeelte was. Hier zijn nu onder andere de bibliotheek en een multi religieuze ruimte ruimte bestemd voor de geestelijke verzorging. In de religieuze ruimte kunnen diensten van diverse geloven bijgewoond worden, en is er ook plaats voor herdenkingssamenkomsten. De diensten worden door de gedetineerden druk bezocht; medewerkers van de PI kijken er op toe dat er actief aan de diensten wordt deelgenomen, omdat de diensten door sommigen ook wel worden gezien als een aangenaam “uitje”.
waarbij een glazen wand de gevangene van zijn bezoek scheidt. Er staan een aantal tafels waar de gedetineerden hun bezoek mogen ontvangen en er is een koffie machine en een gemoedelijk muziekje op de achtergrond. Het bezoek wordt net zoals wij grondig gescand, en er is toezicht van bewaarders dus is hier weinig risico op gevaarlijke situaties.